De Linux- en open-sourcemomenten van 2025 die het jaar hebben gevormd

Een terugblik op de Linux- en open-sourcemomenten van 2025 die de ontwikkeling hebben beïnvloed en de richting van het ecosysteem hebben bepaald.

Nu we op het punt staan om afscheid te nemen van 2025, besloot ik het jaar te bekijken door de lens van Linux en open source, en herinneringen op te halen voor onze lezers over de belangrijkste ontwikkelingen die het naar het ecosysteem heeft gebracht. Ik begin natuurlijk met iets fundamenteels: de Linux-kernel.

Een nieuwe LTS-versie van de Linux-kernel

In 2025 werd een nieuwe langetermijnondersteuningsrelease (LTS) van de Linux-kernel uitgebracht, versie 6.18. Ter referentie: de vorige LTS-release was 6.12, die in november 2024 werd uitgebracht. Ze zijn belangrijk voor het hele Linux-ecosysteem om een eenvoudige reden – het bieden van langdurige stabiliteit en beveiligingsupdates, en dienen als betrouwbare basis voor distributies, servers en apparaten die jarenlange ondersteuning nodig hebben.

Helaas werd een veelbelovend nieuw bestandssysteem, Bcachefs, verwijderd uit de Linux-kernel in versie 6.17 na een meningsverschil tussen Linus Torvalds en de hoofdontwikkelaar, Kent Overstreet. Toch is er hoop dat de twee hun verschillen in 2026 zullen oplossen en dat Bcachefs zal terugkeren in een toekomstige kernelrelease.

Bovendien is het de bedoeling dat de Linux-kernel de ondersteuning voor oudere i486- en vroege 586-CPU's (Pentium-tijdperk) laat vallen, waardoor de minimale x86-vereiste wordt verhoogd en gerelateerde compatibiliteitscode wordt verwijderd om het onderhoud te vereenvoudigen en de complexiteit van de code te verminderen. Ter context: de Linux-kernel telt nu meer dan 40 miljoen regels code.

Xorgs lange afscheid bereikte zijn hoogtepunt in 2025

Dit onderwerp is jarenlang besproken, maar in 2025 zette het Linux-ecosysteem eindelijk beslissende stappen om Xorg te vervangen. Na meer dan twee decennia de gemeenschap betrouwbaar te hebben bediend, wordt Xorg nu vervangen door Wayland, een moderner en veiliger displayserverprotocol.

Bijna alle grote Linux-distributies hebben plannen aangekondigd om de ondersteuning voor Xorg in toekomstige versies stop te zetten. Nog belangrijker is dat de leidende desktopomgevingen hebben bevestigd dat hun versies van 2026 Xorg helemaal niet meer zullen ondersteunen. GNOME 50, verwacht medio maart, wordt geleverd zonder Xorg-ondersteuning, en KDE Plasma 6.8, gepland voor eind 2026, stapt ook volledig over op Wayland, waarmee meer dan 20 jaar aan X11-desktopsessies ten einde komt.

Zoals verwacht zijn er projecten begonnen die gericht zijn op het verlengen van de levensduur van X11. Het meest opvallende tot nu toe is de nieuwe XLibre Xserver (zoals we ook een nieuwe initiatief hebben gelanceerd, slechts een paar dagen geleden, Phoenix). Een andere veelbelovende poging is Wayback, dat al versie 0.3 heeft bereikt en bedoeld is als brug voor gebruikers die nog steeds afhankelijk zijn van applicaties die nog niet zijn aangepast voor Wayland.

Desondanks wordt het steeds duidelijker dat 2026 waarschijnlijk het jaar zal zijn waarin de bruikbaarheid van de klassieke Xorg-stack zal worden beperkt tot een handvol nichesituaties. Ondanks de frustratie die deze verandering bij veel gebruikers heeft veroorzaakt, zie ik het persoonlijk als een positieve ontwikkeling.

Mozilla Firefox en de zoektocht naar een duidelijke richting

Ik besloot een apart hoofdstuk aan Mozilla Firefox te wijden, omdat een webbrowser een kerncomponent van elk desktop-systeem is, en Firefox nog steeds de facto standaard is op Linux, die standaard met de meeste distributies wordt meegeleverd.

In 2025 introduceerde Mozilla de allereerste Gebruiksvoorwaarden van Firefox, wat voor veel verontwaardiging zorgde. Veel gebruikers zagen dit als een stap richting grotere invloed van adverteerders en mogelijk misbruik van gebruikersgegevens. Vervolgens sloot Mozilla in mei twee van zijn diensten, Pocket en Fakespot, wat een duidelijk signaal gaf dat de financiële positie onder druk staat en dat er actief kosten worden bespaard.

Meer recentelijk zei de pas benoemde CEO Anthony Enzor-DeMeo dat er plannen zijn om Firefox te laten evolueren naar een moderne, door AI aangedreven browser—een aankondiging die, weinig verrassend, op brede scepsis stuitte binnen de open-sourcegemeenschap.

Één ding is duidelijk: Firefox probeert een nieuwe koers uit te zetten om zijn financiële toekomst veilig te stellen. Het zal echter allesbehalve gemakkelijk zijn om die verschuiving te navigeren terwijl het het vertrouwen van zijn bestaande gebruikersbestand behoudt, vooral gezien de verschillende controversiële beslissingen die het afgelopen jaar zijn genomen.

Campagne 'Einde van 10'

End of 10 is opgezet als een door de gemeenschap aangestuurd initiatief dat gebruikers aanmoedigt Windows 10 te verlaten vóór het einde van de ondersteuningsdatum op 14 oktober 2025, en in plaats daarvan over te schakelen naar Linux. Het beweert dat Linux een praktisch alternatief is dat deze apparaten nuttig, veilig en uit de vuilstort houdt.

Het idee is eenvoudig: wanneer Windows 10 het einde van de levensduur bereikt, zullen miljoenen nog werkende pc's geen beveiligingsupdates meer ontvangen tenzij gebruikers upgraden naar Windows 11, dat strikte hardware-eisen heeft die veel oudere systemen niet kunnen halen.

Veel Linux-distributies daarentegen omarmden het idee met bijna buitensporig enthousiasme en zagen het als een gouden kans om hun gebruikersbestand te vergroten. Hun socialmediaprofielen werden overspoeld met berichten waarin werd uitgelegd waarom zij het beste alternatief zijn. Om de onvermijdelijke reacties van toegewijde fans te vermijden, zal ik geen namen noemen, maar persoonlijk liet de hele episode een licht bittere nasmaak bij me achter.

Heeft de campagne haar doelen bereikt? Dat is moeilijk te zeggen, maar waarschijnlijk niet. Er is geen duidelijk bewijs voor een massale uittocht van Windows. Toch zijn sommige resultaten moeilijk te negeren. Zorin OS bijvoorbeeld, meldde 1 miljoen downloads van de nieuwe versie 18 in de eerste maand na de release, waarvan 78% afkomstig was van Windows-gebruikers.

Top Linux-releases van 2025

Dit deel van het artikel kan gemakkelijk als zeer subjectief worden gezien, dus besloot ik het op een andere manier te benaderen. Als je op zoek bent naar lijstjes zoals "De 10 beste…", zijn er genoeg andere sites waar je zulke kunt vinden. Hier richt ik me op slechts twee namen die duidelijk boven de rest uitsteken, en daarna zal ik mezelf toestaan het onderwerp iets breder te bekijken.

De eerste is Debian 13 “Trixie.” Het is de onbetwiste referentie, een maatstaf waaraan veel anderen zich spiegelen, en het dient als de basis voor een groot aantal afgeleide projecten. Het belang van Debian voor open source is fundamenteel, aangezien het grotendeels de richting bepaalt die het Linux-ecosysteem de komende twee jaar zal volgen.

De tweede is Red Hat Enterprise Linux 10. In de zakelijke en serveromgeving blijven RHEL en de afgeleiden daarvan, met name AlmaLinux 10 en Rocky Linux 10, die beide in 2025 zijn uitgebracht, de belangrijkste platforms die een aanzienlijk deel van de zakelijke infrastructuur aandrijven.

openSUSE Leap 16, uitgebracht begin oktober, zou redelijkerwijs als een derde deelnemer kunnen worden beschouwd. Ondanks de duidelijke sterke punten als een algemene Linux-distributie blijft het schattige groene kameleon echter achter bij de twee bovengenoemde namen in algehele adoptie en bereik.

Tot slot, aangezien de hierboven genoemde distributies voornamelijk de serverzijde bestrijken, beperkt ik me tot slechts twee namen aan de desktopzijde: LMDE 7 en Fedora 43. Begrijpelijkerwijs is er geen praktische manier om de releases van 2025 van rollende distributies zoals Arch en Tumbleweed op te nemen, maar ze blijven de referentiepunten in het rollende segment.

Linux als gamingplatform is niet langer een niche

Jarenlang voelde gamen op Linux bijna onmogelijk aan, of op zijn best een nichehobby met wisselende resultaten voor doorgewinterde liefhebbers. Dat is niet langer waar, en Steam verdient daar grotendeels de eer voor.

Toen het aandeel Linux-gebruikers op het platform in 2024 2% bereikte, steeg dat aandeel slechts een jaar later, in 2025, naar 3%. Dat ene procentpunt klinkt misschien klein, maar laat me je dit vertellen: het kostte Linux drie jaar om van 1% naar 2% te groeien. Het bereiken van het volgende percentage in één jaar laat zien dat het tempo sterk is versneld, en de trend lijkt niet te vertragen.

Persoonlijk, wanneer ik geen artikelen schrijf, ontspan ik vaak met enkele van mijn favoriete titels, waarvan de meeste exclusief voor Windows zijn. En ik kan vol vertrouwen zeggen dat ze soepel draaien zonder problemen. Dankzij Valve, Proton en Wine kan de langdurige mythe dat Linux niet geschikt is voor gamen eindelijk de prullenbak in.

Opvallende open-source releases van 2025

Oké, deze sectie zal de meest uitdagende voor mij zijn, omdat het ofwel bijna eindeloos moet zijn, of ik het risico loop (terecht) beschuldigd te worden dat ik veel releases die opname verdienen, heb weggelaten. Met die kanttekening in gedachten, hier is mijn shortlist.

De eerste stabiele release van COSMIC kan worden genoemd als de belangrijkste gebeurtenis voor desktop-Linux in 2025. In dezelfde categorie verdienen ook de releases van KDE Plasma 6.5 en Cinnamon 6.6 vermelding.

Aan de clientzijde waren er inderdaad duizenden software-releases, maar belangrijke mijlpalen zoals GIMP 3.0, VirtualBox 7.2 en Blender 5.0 sprongen eruit. Maar het is niet alleen desktop-Linux. Onder de motorkap debuteerden dit jaar fundamentele componenten zoals de pakketbeheerders APT 3.0 en RPM 6.0, plus OpenSSH 10, QEMU 10, PipeWire 1.4, FFmpeg 8.0 en vele anderen die ook een duidelijke vermelding verdienen.

Voor ontwikkelaars leverde het jaar grote releases zoals Python 3.14, PHP 8.5, PostgreSQL 18, Valkey 9.0, enzovoort. In de zelf-hostingruimte, waar Linux duidelijk het dominante platform is, valt de release van de eerste stabiele versie van Immich 2.0 op.

In plaats van een conclusie, enkele laatste gedachten

Er zijn dus duidelijk veel andere momenten die hier opgenomen hadden kunnen worden. Een paar die meteen in me opkomen zijn dat Microsoft WSL open-source maakte, dat CachyOS naar de top van de DistroWatch-ranglijst klom (hoe irrelevante dat ook mag zijn), dat Canonical de ondersteuning voor Ubuntu LTS verlengde tot 15 jaar, en nog veel, veel meer.

Alles proberen te behandelen zou dit echter eerder tot een boek dan tot een artikel maken. Met dat in gedachten hoop ik dat wat hier gepresenteerd is helpt de belangrijkste FOSS-ontwikkelingen van 2025 te belichten, ook al krast het slechts de oppervlakte van een veel breder en actiever ecosysteem.

En nog één ding. 2025 was ook niet het jaar van Linux op de desktop. Maar maakt dat echt uit voor jou of mij? Ik denk van niet. Wat wel belangrijk is, is dat je de tijd hebt genomen om dit stuk te lezen, zelfs terwijl de voorbereidingen voor het verwelkomen van 2026 in volle gang zijn. Richt je daar nu op, ik ben er volgend jaar. En op een gelukkig 2026!