Grote veranderingen voor de Budgie-desktop in 2026

Grote veranderingen komen naar de Budgie-desktop in 2026, aangezien Budgie 11 een Qt6-gebaseerde, modulaire architectuur en een Wayland-first ontwerp introduceert.

Er staan grote veranderingen op komst voor de Budgie-desktop in 2026, wanneer het project overstapt van de tien jaar oude Budgie 10-serie naar een nieuwe, modulaire architectuur onder Budgie 11.

Met de release van gisteren van Budgie 10.10, de tiende functiereeks, beëindigt het Budgie-project de actieve functontwikkeling op de 10.x-lijn en gaat het over naar onderhoudsmodus. Deze laatste release van Budgie 10 biedt ook een Wayland-only ervaring voor gebruikers terwijl het team zich richt op de volgende generatie van de desktop.

Het middelpunt van de aanstaande verandering is Budgie 11, waarvoor het project heeft bevestigd dat het zal worden ontwikkeld met Qt6 en Kirigami, een UI-framework ontwikkeld door KDE voor het bouwen van adaptieve, responsieve toepassingen. In tegenstelling tot eerdere toolkit-experimenten, waaronder eerder werk met Qt5, plannen met GTK3 en GTK4, en EFL, bevestigde het Budgie-team dat het nu functionele Qt6-code in productie heeft als onderdeel van Budgie Desktop Services.

Deze component verzorgt momenteel het beheer van Wayland-uitvoer en persistente configuratie in Budgie 10.10 en zal in het aanstaande Budgie 11 worden uitgebreid met extra tools, zoals de Budgie Display Configurator.

Volgens de ontwikkelaars maakt de overstap naar Qt6 deel uit van een bredere architecturale herziening die bedoeld is om Budgie op te splitsen in meer modulaire componenten. Het nieuwe ontwerp is bedoeld om grotere aanpassingen door distributies en gebruikers mogelijk te maken, nieuwe formaten en apparaattype te ondersteunen, en duidelijkere interfaces te bieden voor diensten zoals meldingen, weergavebeheer en inactiviteitsbeheer.

Een belangrijk aspect van de Budgie 11-strategie is een herzien versie- en ABI-stabiliteitsplan. Het hoofversienummer zal gekoppeld worden aan de hoofdrelease van Qt, te beginnen met Qt6 voor Budgie 11, waarbij feature- en patchnummers de halfjaarlijkse verbeteringen en routinematige fixes weerspiegelen.

Het Budgie-team heeft ook verschillende pijnpunten uit de Budgie 10-serie geïdentificeerd die de ontwerptdoelen voor Budgie 11 hebben beïnvloed. Bijvoorbeeld, in Budgie 10 waren de kernonderdelen van de desktop nauw met elkaar verbonden, waarbij panelen en services werden beheerd door een combinatie van budgie-panel en budgie-daemon processen.

Bovendien was de ondersteuning voor plugins sterk afhankelijk van libpeas, wat uitdagingen met zich meebracht voor het verpakken en het vindbaar maken van extensies van derden. Het beheer van sessies en services was ook gefragmenteerd, met aangepaste code die niet volledig gebruikmaakte van systemd-gebruikersservices, een gebied dat voor verbetering werd aangemerkt.

In contrast zal Budgie 11 worden gestructureerd rond twee primaire lagen: Budgie Core en Budgie Desktop. Budgie Core zal de fundamentele bibliotheken en servicemanagement over verschillende apparaattype leveren, waarbij functionaliteit wordt blootgesteld via interfaces zoals DBus. Budgie Desktop zal dienen als de grafische omgeving voor desktops, laptops en vergelijkbare systemen, gebouwd op deze kern om een consistente, uitbreidbare gebruikerservaring te bieden.

Uiteindelijk voorziet het project dat Budgie Desktop aanpasbare workflows ondersteunt, waaronder geavanceerd multitasken, meerdere vensterindelingen en verschillende bedrijfsmodi, terwijl het tegelijkertijd toegankelijk blijft voor nieuwkomers. Tegelijkertijd blijft uitbreidbaarheid een prioriteit, met plannen voor flexibele componentwissel, thematisering en een meer gecentraliseerde ontdekking en distributie van extensies.

Voor meer informatie, zie de officiële aankondiging, waar je ook kunt vinden wat de ontwikkelaars in het afgelopen jaar 2025 hebben bereikt.